در باره ما

فناوری های مدرن

آیا فناوری های مدرن، همانگونه که مسائل و رشد اجتماعی را شکل می بخشند، مغز آنها را نیز تحت تاثیر قرار می دهند؟ آیا فضای مجازی بر تعاملات واقعی نسل جدید که با فناوری بزرگ شده اند نیز تاثیر می گذارد؟ این سوالات به تازگی ذهن دانشمندان را به خود مشغول کرده است، چنانچه برای پاسخ به آنها به تحقیقات جدیدی دست زده اند. مغز و ذهن نوجوانی که در حال جست وجو از طریق موتور جست وجوی گوگل است، چه شکلی می تواند داشته باشد؟ آیا ساعاتی که این نوجوان در دنیای مجازی صرف می کند، باعث تغییر مدار های مغزی وی نیز می شود؟ آیا این نوجوان در دنیای واقعی نیز می تواند به خوبی دنیای مجازی احساساتش را بروز دهد؟ مسائلی از این دست از مدت ها پیش ذهن و فکر بسیاری از والدین را مغشوش کرده و به یکی از دغدغه های بزرگ آنان تبدیل شده است. اما این بار دانشمندان برای رسیدن به جواب این سوالات دست به کار شده اند و فرضیه یی ارائه داده اند مبنی بر اینکه دنیای دیجیتالی امروز روش خواندن، یادگیری و تعامل و رفتار با دیگران را دچار تحول کرده است. بومی ها و غیربومی ها با اینکه هیچ کدام از شرکت های فناوری برای جواب به این سوالات با محققان همکاری نکردند اما «گری اسمال» استاد روانپزشکی دانشگاه اکلاهاما معتقد است فناوری های دیجیتال نظیر اینترنت و گوشی های هوشمند می توانند نحوه عملکرد مغز را تغییر دهند. «اسمال» می گوید؛ «زمانی که مغز بیشتر زمانش را با فناوری ها می گذراند و زمان کمتری را برای تعامل واقعی با دیگران صرف می کند، مهارت های اجتماعی اساسی خود نظیر خواندن عبارت های مربوط به مکالمات روزمره را فراموش می کند و بنابراین مدار های مغزی مربوط به ارتباطات رو در رو با دیگران ضعیف تر می شوند.» وی می افزاید؛ «این فرآیند ممکن است به بروز رفتار های ناهنجار اجتماعی، گوشه گیری و کم شدن علاقه و اشتیاق برای یادگیری سر کلاس های سنتی منجر شود.» این روانپزشک خاطرنشان می کند؛ «این تاثیرات روی بومی های (نسل) دیجیتال که در رده سنی بین ۱۳ تا حدود ۳۰ سال قرار دارند، نمود بیشتری پیدا می کند. «اسمال» معتقد است در این گیرودار کمک به بومی های دیجیتال برای بهبود مهارت های اجتماعی و همچنین کمک به غیر بومی ها (افراد مسن تر) برای بهبود مهارت های مربوط به فناوری ها، امری ضروری تلقی می شود. اول کتاب، بعد تلویزیون و بعد وب «اسمال» حین نظر سنجی و مصاحبه با افراد نسل دیجیتال با یک پسر ۱۹ ساله آشنا شد که ایده بسیار جالبی را به وی ارائه کرد. «جان رو» یکی از شیفتگان اینترنت است که ۶ تا ۱۲ ساعت از روز خود را به صورت آنلاین سپری می کند. وی از انواع ابزار ها و کاربرد های اینترنتی (از پیام های فوری گرفته تا بازی های آنلاین نظیر «cyber nations» و «galaxies ablaze» و پایگاه های بحث و گفت وگو با بازیکنان بازی های ویدئویی) استفاده می کند. « رو» معتقد است مهارت های اجتماعی تنها با بیرون رفتن از خانه و وقت گذراندن با دوستان در دنیای واقعی به دست نمی آید. بیش از دو هزار سال پیش «سقراط»، پدر علم فلسفه، از تحول عظیم دنیای اطلاعات خبر داده بود. البته این تحولات تاریخی چندین بار در دنیای اطلاعات اتفاق افتاده که اولین آنها تالیف و نشر کتاب بود که با پیدایش خط به وجود آمد. بعد از آن نیز تلویزیون اختراع شد که از آن زمان به بعد نگرانی و دغدغه در مورد خشونت در کودکان به خاطر برنامه های خشن و همچنین تاثیر نامناسب آن روی درس و مشق بچه ها بروز کرد و حالا هم که اینترنت و دنیای وب به عنوان ابزار جدید اطلاعات در دسترس است و مشکلات خاص خود را نیز به همراه آورده است. ساختن گذرگاه «اسمال» نگرش و ایده های خود در مورد دغدغه های دنیای مدرن را در کتابی با عنوان «ibrain مصون ماندن از تحول تکنولوژیکی ذهن مدرن» جمع آوری کرده است. وی در این کتاب یاد آوری می کند که هیچ مدارک و شواهد خاصی در مورد اینکه فناوری دیجیتال مدار های مغزی انسان را تغییر داده در دست ندارد و این مساله در حد یک فرضیه است. «تریسی شورز» دانشمند رشته مغز از دانشگاه روتگرز می گوید؛ «اگرچه ادعا ها و فرضیات اسمال در این زمینه اثبات نشده و اثبات آن نیز کار بسیار دشواری است، اما این نظریه بسیار جالب بوده و توجه بسیاری را به خود جلب کرده است.» «رابرت کرزبان» استاد روانپزشکی دانشگاه پنسیلوانیا نیز می گوید؛ «دانشمندان ناباورانه به این موضوع نگاه می کنند و در حالی که تحقیقات و اطلاعات بسیاری در این زمینه دارند که تجربیات شخص، در شیوه مغز در ارتباط با تعاملات اجتماعی تاثیر گذار است، اما به طور کامل نمی توانند رابطه میان آن را با فناوری های مدرن اثبات کنند.» زندگی در عصر گوگل ممکن است حتی نحوه خواندن ما را نیز تغییر بدهد. «ماریان وولف» از دانشگاه تافتز می گوید؛ «به طور معمول زمانی که کودکی خواندن را یاد می گیرد، مغز او گذرگاه هایی ایجاد می کند که به وی امکان می دهد روی تحلیل و درک مسائل نیز متمرکز شود.» وی این تحلیل و درک را «خواندن عمیق» خوانده و می گوید؛ «این فرآیند مستلزم صرف زمان بیشتری است حتی اگر یک ثانیه بیشتر طول بکشد و دنیای مدرن امروزی، دنیای سرعت و حجم وسیع اطلاعات و جمع آوری سریع آن است.» کمک یا مانع سوالی که «وولف» مطرح می کند این است که چه پدیده یی باعث شده کودکان و نوجوانان خواندن به صورت آنلاین را خیلی سریع تر یاد بگیرند؟ آیا مغز آنها با ایجاد مدار های کوتاه، گذرگاه هایی می سازد که خوانش عمیق تر را باعث می شود؟ و آیا این فرآیند به توانایی آنها در بازخورد آنچه می خوانند صدمه یی وارد نمی کند؟ «وولف» در این رابطه می گوید؛ «برای پاسخ به این سوالات، انجام تحقیقات بسیار لازم است.» وی معتقد است کودکان نیاز به ساختار و دستور العملی دارند تا بتوانند درک خواندن را در دنیای دیجیتالی نیز بیاموزند، اما از طرفی برخی از محققان معتقدند استفاده از اینترنت، فواید بسیاری برای مغز و عملکرد آن نیز دارد. تحقیقات گسترده «موزیکو ایتو» از دانشگاه کالیفرنیا نشان داده که استفاده از فضا های مجازی نظیر پیغام های فوری و شبکه های اجتماعی، مهارت های ذهنی جوانان را بالا می برد. «رو» نیز در این باره می گوید؛ «وی و دوستانش اغلب در مورد اینکه فناوری ها تاثیرات بدی روی آنها می گذارد، بحث می کنند و فکر می کنند استفاده از کامپیوتر افراد را از نظر اجتماعی، بی منطق بار می آورد.» وی در ادامه می افزاید؛ «با این همه من زمان بسیاری را پشت کامپیوترم می گذرانم اما هنوز هم از نظر زندگی اجتماعی، در وضعیت نرمال و حتی خیلی خوبی هستم،»